
Ktoś musi pilnować temperatur, dat i procedur. To zadanie działu jakości.
- Kim jest specjalista ds. jakości
- Procedury, czyli jak robimy to u nas
- Zapisy temperatur i rotacja towaru
- Szkolenia zespołu
- Przygotowanie do kontroli
- Gdy coś pójdzie nie tak
- Współpraca z dostawcami
- Czyszczenie automatów i sprzętu
- Magazyn i samochód to też automat
- Dokumenty, które da się znaleźć
- Mała firma bez działu jakości
- Co z tego ma gospodarz lokalizacji
- Dzień pracy specjalisty ds. jakości
- Co sprawdzić przed wyborem operatora
- Jakość, której nie widać
- FAQ
W automacie na korytarzu leży kanapka. Klient widzi tylko ją, cenę i przycisk. Nie widzi drogi, którą ta kanapka przebyła: od dostawcy, przez magazyn i samochód, aż do chłodzonej półki. Na każdym etapie ktoś musiał pilnować, żeby wszystko poszło tak, jak trzeba. W firmie vendingowej za ten porządek często odpowiada specjalista ds. jakości. Ten tekst opisuje, czym się zajmuje, jak wygląda jego praca i czego możesz się od niego dowiedzieć jako klient lub gospodarz lokalizacji. Nie jest to opis przepisów ani instrukcja dla inspektora. Jakie wymagania dotyczą konkretnej firmy, ustalają ona sama, jej doradcy i właściwe instytucje.
Kim jest specjalista ds. jakości
Specjalista ds. jakości to osoba, która dba, żeby praca w firmie przebiegała według ustalonych zasad. W vendingu oznacza to przede wszystkim zasady dotyczące żywności i higieny. Taka osoba opracowuje procedury, pilnuje ich stosowania, szkoli zespół i reaguje, gdy coś idzie nie tak. W dużej firmie to może być osobne stanowisko, a nawet mały dział. W mniejszej tę rolę pełni często właściciel albo kierownik operacyjny, który robi to obok wielu innych rzeczy. Nazwa stanowiska ma tu mniejsze znaczenie niż sama funkcja. Ktoś musi wiedzieć, jak firma pracuje z żywnością, i ktoś musi za to odpowiadać. Bez tej osoby procedury szybko zamieniają się w segregator, którego nikt nie otwiera.
Procedury, czyli jak robimy to u nas
Procedura to opis, jak firma wykonuje konkretną czynność. Może dotyczyć przyjmowania towaru, przechowywania go w magazynie, przewozu, uzupełniania automatów, czyszczenia urządzeń albo postępowania z produktami, którym kończy się termin. Dobra procedura jest krótka, jasna i napisana językiem osób, które będą ją stosować. Specjalista ds. jakości pisze takie dokumenty i aktualizuje je, gdy firma zmienia sposób pracy. Jakie procedury są potrzebne w danej firmie i co muszą zawierać, zależy od jej działalności i od wymagań, które jej dotyczą. Tych wymagań tu nie opisujemy. Firma ustala je z doradcą i właściwymi instytucjami. My pokazujemy tylko, po co procedury w ogóle istnieją.
Zapisy temperatur i rotacja towaru
W vendingu wiele produktów wymaga chłodzenia. Dlatego firmy często prowadzą zapisy temperatur w magazynie, w samochodach i w automatach. Część danych zbierają same urządzenia, część zapisują ludzie. Specjalista ds. jakości pilnuje, żeby te zapisy były kompletne i żeby ktoś na nie patrzył. Zapis, którego nikt nie czyta, niewiele pomaga. Drugim ważnym tematem jest rotacja. Chodzi o to, żeby produkty z krótszym terminem trafiały do sprzedaży przed tymi z dłuższym. Brzmi prosto, ale w ruchliwym magazynie łatwo o pomyłkę. Jakie temperatury są właściwe dla danego produktu, mówi producent na etykiecie i w specyfikacji. Specjalista nie wymyśla tych wartości. Pilnuje, żeby firma ich przestrzegała.
Szkolenia zespołu
Najlepsza procedura nie zadziała, jeśli zespół jej nie zna. Dlatego duża część pracy specjalisty ds. jakości to szkolenia. Nowy kierowca uzupełniający automaty musi wiedzieć, jak przewozić towar, jak sprawdzać terminy i co zrobić z produktem, który budzi wątpliwości. Magazynier musi wiedzieć, jak przyjmować dostawy. Serwisant musi wiedzieć, jak czyścić urządzenia. Szkolenie nie musi być długie ani nudne. Często najlepiej działa krótki pokaz na miejscu i kilka pytań kontrolnych. Specjalista sprawdza też, czy zasady są stosowane w praktyce, a nie tylko na papierze. Czasem jedzie z kierowcą na trasę, czasem zagląda do magazynu bez zapowiedzi. Nie po to, żeby łapać, tylko żeby zobaczyć, co naprawdę działa.
Przygotowanie do kontroli
Firmy pracujące z żywnością mogą być kontrolowane przez różne instytucje. Jakie, kiedy i w jakim zakresie, zależy od działalności firmy. Nie opisujemy tu tych zasad. Z perspektywy specjalisty ds. jakości kontrola nie powinna być wydarzeniem, do którego przygotowuje się w nocy. Jeśli procedury działają na co dzień, a zapisy są prowadzone na bieżąco, kontrola jest głównie okazją, żeby pokazać, jak firma pracuje. Specjalista dba o to, żeby dokumenty były uporządkowane i łatwe do znalezienia. Wie, kto w firmie odpowiada za konkretne obszary. Po kontroli analizuje uwagi i wprowadza zmiany. Pytania o to, jakie wymagania dotyczą Twojej firmy, kieruj do doradcy lub właściwej instytucji.
Gdy coś pójdzie nie tak
Nawet w dobrze zorganizowanej firmie zdarzają się problemy. Automat przestaje chłodzić, dostawca przywozi uszkodzony towar, klient zgłasza, że produkt wygląda dziwnie. Specjalista ds. jakości pomaga ustalić, co się stało i co dalej. Sprawdza zapisy, rozmawia z osobami, które miały kontakt z towarem, i decyduje razem z kierownictwem, co zrobić z produktami. Potem szuka przyczyny, żeby problem się nie powtórzył. Czasem wystarczy poprawić procedurę, czasem przeszkolić jedną osobę, a czasem zmienić dostawcę. Ważne jest spokojne podejście. Szukanie winnych rzadko rozwiązuje problem. Szukanie przyczyny prawie zawsze pomaga. Każde takie zdarzenie warto opisać, żeby firma uczyła się na nim.
Współpraca z dostawcami
Jakość produktu w automacie zaczyna się długo przed automatem. Dlatego specjalista ds. jakości często ma kontakt z dostawcami. Sprawdza, jakie informacje o produktach dostaje firma, na przykład o składzie, alergenach i warunkach przechowywania. Pilnuje, żeby te informacje trafiały do osób, które ich potrzebują. Czasem uczestniczy w wyborze nowych dostawców i ocenia, czy ich sposób pracy pasuje do zasad firmy. Nie musi znać każdej receptury. Musi wiedzieć, kogo zapytać i gdzie szukać odpowiedzi. Gdy klient pyta o skład kanapki, odpowiedź pochodzi z etykiety i od producenta, a nie z pamięci kierowcy. Specjalista dba, żeby ta droga informacji działała sprawnie i bez zgadywania.
Czyszczenie automatów i sprzętu
Automat, który wydaje żywność albo napoje, trzeba regularnie czyścić. Dotyczy to wnętrza, półek, podajników, a w automatach z kawą także elementów, które mają kontakt z kawą i mlekiem. Jak często i czym, opisuje producent urządzenia w instrukcji. Specjalista ds. jakości przekłada te zalecenia na plan pracy firmy. Ustala, kto czyści, kiedy i jak to zapisuje. Sprawdza też, czy środki czyszczące są właściwe dla danego urządzenia. Dla klienta przy automacie efekt jest prosty: czysta szyba, czysty podajnik, brak zapachu. Dla firmy to wynik wielu drobnych czynności powtarzanych bez końca. Nikt nie chwali czystego automatu. Brudny zauważa każdy, i to szybko.
Magazyn i samochód to też automat
Łatwo myśleć, że jakość dotyczy tylko tego, co dzieje się w automacie. Tymczasem produkt spędza sporo czasu gdzie indziej. Leży w magazynie, czeka na załadunek, jedzie samochodem przez pół miasta. Specjalista ds. jakości patrzy na całą tę drogę. Sprawdza, czy magazyn jest uporządkowany, czy produkty chłodzone szybko trafiają do chłodni i czy samochody mają odpowiednie warunki do przewozu. Pyta kierowców, jak planują trasę, żeby towar nie czekał zbyt długo w aucie. Czasem drobna zmiana kolejności przystanków robi więcej niż nowa procedura. Jakie warunki przewozu są właściwe dla danego produktu, mówi producent. Firma ustala, jak je zapewnić w praktyce.
Dokumenty, które da się znaleźć
Specjalista ds. jakości tworzy i zbiera sporo dokumentów: procedury, zapisy, listy szkoleń, notatki z kontroli i z problemów. Ich wartość zależy od tego, czy da się je szybko znaleźć. Segregator schowany w szafie, do której klucz ma jedna osoba, niewiele pomoże, gdy ta osoba jest na urlopie. Dlatego dobry specjalista dba o porządek. Ustala, gdzie trzyma się dokumenty, kto ma do nich dostęp i jak długo się je przechowuje według zasad firmy. Wiele firm przenosi część zapisów do systemów elektronicznych. To ułatwia wyszukiwanie, ale wymaga dyscypliny przy wpisywaniu danych. Narzędzie się nie liczy, jeśli nikt z niego nie korzysta.
Mała firma bez działu jakości
Nie każda firma vendingowa ma osobnego specjalistę ds. jakości. W małej firmie z kilkoma automatami może to być sam właściciel. To nie jest problem, o ile ktoś faktycznie wykonuje tę pracę. Mała firma nie potrzebuje grubego segregatora. Potrzebuje jasnych zasad, które zespół zna i stosuje. Często wystarczą krótkie instrukcje przy najważniejszych czynnościach, prosty sposób prowadzenia zapisów i ktoś, kto raz na jakiś czas sprawdza, czy wszystko działa. Jeśli właściciel nie czuje się pewnie w tych sprawach, może skorzystać z pomocy zewnętrznego doradcy. Jakie wymagania dotyczą jego firmy, powinien ustalić właśnie z doradcą lub właściwą instytucją, a nie na podstawie wpisu na blogu.
Co z tego ma gospodarz lokalizacji
Jeśli w Twoim biurze, szkole albo hali stoi automat z żywnością, praca specjalisty ds. jakości dotyczy także Ciebie. To dzięki niej produkty w automacie są przechowywane i rotowane zgodnie z zasadami firmy. Możesz zapytać operatora, jak wygląda u niego dbanie o jakość. Kto za to odpowiada? Jak często automat jest czyszczony? Co się dzieje, gdy chłodzenie przestaje działać? Jak zgłosić problem z produktem? Dobry operator odpowie spokojnie i konkretnie. Jeśli odpowiedzi są mgliste, to też jest informacja. Pamiętaj też o swojej roli. Zgłaszaj usterki od razu, nie zastawiaj kratek wentylacyjnych i informuj operatora, gdy coś wygląda niepokojąco.
Dzień pracy specjalisty ds. jakości
Dzień specjalisty ds. jakości rzadko wygląda tak samo. Rano przegląda zapisy temperatur z magazynu i automatów. Potem odpowiada na pytanie kierowcy o produkt z uszkodzonym opakowaniem. Przed południem prowadzi krótkie szkolenie dla nowej osoby w magazynie. Po południu aktualizuje procedurę, bo firma zmienia sposób przewozu towaru. Między tym wszystkim odbiera telefon od klienta, który pyta o alergeny w nowej przekąsce, i przekazuje mu informacje od producenta. To praca dla kogoś dokładnego, cierpliwego i dobrze zorganizowanego. Przydaje się też umiejętność rozmowy z ludźmi. Procedury piszą się łatwo. Trudniej przekonać zespół, że warto je stosować, zwłaszcza w piątek po siedemnastej.
Co sprawdzić przed wyborem operatora
Jeśli wybierasz operatora automatów z żywnością, zadaj mu kilka pytań o jakość.
- Kto w firmie odpowiada za jakość i bezpieczeństwo żywności?
- Jak firma pilnuje temperatur i terminów produktów?
- Jak często automat jest czyszczony i kto to robi?
- Jak zgłosić problem z produktem lub urządzeniem?
- Skąd firma bierze informacje o składzie i alergenach?
- Co się dzieje z towarem, gdy automat przestaje chłodzić?
Więcej o urządzeniach znajdziesz w przewodnikach o automatach (serwis wydawcy).
Jakość, której nie widać
Klient przy automacie rzadko myśli o procedurach, zapisach i szkoleniach. Widzi kanapkę, cenę i przycisk. I bardzo dobrze. Jeśli specjalista ds. jakości robi swoją pracę dobrze, klient nie musi się nad niczym zastanawiać. Produkt jest świeży, automat czysty, a firma wie, co robić, gdy coś pójdzie nie tak. To praca cicha i mało efektowna. Ale bez niej automat z żywnością byłby loterią, a nikt nie chce grać na loterii w czasie przerwy obiadowej.
Więcej na ten temat: Technik chłodnictwa w vendingu.
FAQ
Czy mała firma potrzebuje działu jakości? Nie. Potrzebuje jasnych zasad i kogoś, kto za nie odpowiada. Często jest to właściciel lub kierownik operacyjny.
Kto szkoli kierowców? Zwykle osoba odpowiedzialna za jakość, czasem razem z doświadczonym kierowcą lub kierownikiem.
Skąd wiadomo, jaką temperaturę ma mieć produkt? Z etykiety i specyfikacji producenta. Firma ustala, jak pilnuje tych wartości.
Jakie przepisy dotyczą firmy vendingowej? To zależy od jej działalności. Ustala to sama firma z doradcą i właściwymi instytucjami, a ten tekst ich nie opisuje.